Nilgün KAYA
Balıkesir Üniversitesi akademisyeni Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Karesi Sancağı’nın geç Osmanlı dönemi kamu yapılarını ilk kez bütüncül bir yaklaşımla inceleyen doktora çalışmasını tamamlayarak bölgenin mimari tarihine önemli bir kaynak kazandırdı.
Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü akademisyeni, Koruma ve Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı’nda yürüttüğü doktora çalışmasını tamamladı.
“19. Yüzyıl–20. Yüzyıl Başına Tarihlenen Balıkesir Karesi Sancağı Kamu Yapılarının Mimari Analizi ve Miras Değerleri Üzerinden Öneri Koruma Yaklaşımı” başlıklı tez, bölgenin mimarlık ve koruma tarihi açısından önemli bir boşluğu dolduruyor.
Uzun yıllara yayılan kapsamlı alan çalışmaları, arşiv taramaları ve titiz belgeleme faaliyetleri sonucunda hazırlanan araştırma; Karesi Sancağı döneminden günümüze ulaşabilmiş kamu yapılarının mimari özelliklerini, tarihsel gelişimini ve sahip oldukları miras değerlerini bütüncül bir perspektifle ortaya koyuyor.
Yapı Türlerine Göre Tipolojik Sınıflandırma
Araştırma kapsamında dönemin idari teşkilatını ve bürokratik yapısını yansıtan yapılar, kırsal alanda unutulmuş ve terk edilmiş köy okulları dahil olmak üzere geniş bir eğitim mirası envanteri, bölgesel sağlık altyapısı ve ulaşım ağının mimari izleri, askeri yapılar ile banka ve posta telgraf (PTT) binaları ile kent siluetine damga vuran saat ve siren kuleleri incelendi.
Koruma, Risk Analizi ve Sürdürülebilirlik Yaklaşım
Çalışmayı benzerlerinden ayıran en temel özelliğin, yalnızca kent merkezleriyle sınırlı kalmayarak Balıkesir’in genelini (tüm ilçeleri ve köyleri dahil olmak üzere) Karesi Sancağı dönemi ölçeğinde ele alan ilk ve tek kapsamlı araştırma olduğu belirtildi. Araştırma bulguları, Balıkesir’in sanılandan çok daha zengin ve katmanlı bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Bu süreçte, bugün unutulmuş, terk edilmiş ya da işlevini yitirmiş birçok yapı yeniden tespit edilerek kayıt altına alındı.
Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, tarihi yapıların korunmasında yalnızca fiziksel sağlamlık durumunun değerlendirilmesinin yeterli olmadığını; her yapının barındırdığı tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel miras değerleri ile karşı karşıya olduğu risklerin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurguluyor. Bu doğrultuda tez çalışmasında, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğini saptamaya yönelik bilimsel bir değerlendirme yöntemi geliştirildi.
Ayrıca tez, yalnızca mevcut kültürel mirasın belgelenmesiyle sınırlı kalmayıp; unutulmuş, atıl ve kullanım dışı kalmış yapıların güncel ihtiyaçlara uygun işlevlerle yeniden değerlendirilerek sosyal hayata dâhil edilmesine yönelik somut koruma önerileri sunuyor. Bu yönüyle çalışma, Balıkesir’in tarihi kimliğinin korunması, unutulan kamusal yapıların yeniden hatırlanması ve gelecek kuşaklara aktarılması adına gelecekte yapılacak tüm planlama ve restorasyon çalışmalarına güçlü bir bilimsel altyapı oluşturuyor.
#gazeteayvalık
@gazeteayvalık
#ayvalık
@balıkesirüniversitesi
