Cunda’nın Tarihi Mirası Mercek Altında: Geleceğin Restoratörleri Sahaya İndi

Nilgün KAYA

Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu, Mimari Restorasyon Programı öğrencileri, Cunda (Alibey) Adası’nın tarihi dokusunu ve kültürel mirasını koruma stratejileri kapsamında kapsamlı bir alan çalışması gerçekleştirdi. Teknik gezide, teorik bilgiler sahadaki somut sorunlarla yüzleştirildi.

Öğr. Gör. Gülşah Yetgin Gözüaçık yürütücülüğünde gerçekleştirilen “Koruma Kuram ve Yöntemleri” dersi kapsamında öğrenciler; Cunda Taksiyarhis Kilisesi (Rahmi Koç Müzesi), Agios Yannis Kilisesi (Sevim ve Necdet Kent Kitaplığı), Panaya Kilisesi, Despot Evi ve Rum Kız Mektebi gibi adanın simge yapılarını inceledi. Adanın karakteristik sokak dokusu yerinde analiz edildi. Kentsel sit alanında bir kültür turu niteliğindeki teknik gezi kapsamında bölgenin tarihi dokusu ve tescilli yapıları mercek altına alındı, yapıların karşı karşıya olduğu riskler tespit edildi.

Cunda’nın Kültürel Mirasını Tehdit Eden Kritik Sorunlar

Yapılan incelemeler sonucunda, adanın tarihi kimliğini tehlikeye atan bir dizi koruma sorunu raporlandı. Geleceğin restoratörleri tarafından yerinde tespit edilen başlıca sorunlar; yapılan müdahalelerde özgün malzeme ve tekniklerin korunmaması, hatalı restorasyon uygulamaları nedeniyle yapıların kültürel kimliklerinin ciddi şekilde zedelenmesi oldu.

“Sarımsak Taşı” Risk Altında

Özellikle bölgeye has sarımsak taşından inşa edilmiş kâgir yapılarda, yüzey sıvalarının bilinçsizce kaldırılarak taş dokusunun açığa çıkarıldığı gözlemlenirken bu durumun, taş malzemeyi dış çevre koşullarına karşı savunmasız bırakarak erozyonu hızlandırdığı vurgulandı. Bölgede bakım görmeyen ve kaderine terk edilen yapı sayısının artış gösterdiği, bu yapıların zamanla tamamen yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu tespit edildi. Dar sokaklara giren araçların yarattığı fiziksel hasar riski ve titreşimlerin yapılar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekilerek, kültürel mirasın korunması için yoğun dokulu bölgelerde araç girişinin kısıtlanması gerektiği vurgulandı.

“Bütüncül Bir Koruma Stratejisi Şart”

Saha çalışması sonrası yapılan değerlendirmede, koruma bilincinin ve denetimin yetersiz kalmasının, adanın bütününe yayılan bir koruma stratejisinin hayata geçirilmesini engellediği ifade edildi.

Uygulamalı eğitim anlayışıyla gerçekleştirilen bu çalışmanın, öğrencilerin mesleki gelişimlerine büyük katkı sağladığını belirten Öğr. Gör. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Ayvalık gibi zengin bir açık hava müzesinde eğitim almanın, öğrencilerin koruma bilinci kazanması açısından eşsiz bir fırsat olduğunu ifade etti.

#gazeteayvalık

@gazeteayvalık

#ayvalık

@aymeyo

@balıkesirüniversitesiayvalıkmeslekyüksekokulu

#cundaadası

#mimarirestorasyon