Nilgün KAYA
Gömeç Belediyesi ve Anadolu Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Derneği (ANATABDER) iş birliğiyle gerçekleştirilen I. Anadolu Tıbbi, Aromatik ve Boya Bitkileri Sempozyumu’nun bilimsel ve kültürel çıktıları, kapsamlı bir eserle kalıcı hâle getirildi.
Anadolu’nun binlerce yıllık şifa, biyoçeşitlilik ve doğal boyama kültürü, “Anadolu’nun Bitki Mirası: Bilim, Kültür ve Sürdürülebilirlik -Yuvamız Anadolu, Rehberimiz Bitkiler-” adlı yeni kitapla literatürdeki yerini aldı. Gömeç Belediyesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen sempozyumun ardından hazırlanan bu eser, akademisyenleri, saha araştırmacılarını ve üreticileri aynı çatı altında buluşturdu.
Bilim, Kültür ve Sürdürülebilirlik Üçgeninde Zengin İçerik
Prof. Dr. Pınar Dönmez Fedakar, Prof. Dr. Sabriye Çelik Uğuz, Doç. Dr. Esra Yalazı, Bilim Uzmanı Nazım Tanrıkulu ve Dr. F. Dilek Himam’ın editörlüğünü üstlendiği kitap, üç ana bölümden oluşuyor. Kitabın ilk kısmı olan “Araştırma ve İnceleme Bölümleri”; Kazdağları’nın endemik bitkileri, böcekler ve flora-kuş etkileşimleri, tıbbi ve aromatik bitkilerin fitopestisit olarak kullanımı, Türk Kırmızısının kaynağı kök boya bitkisi ve Oleoturizm (Zeytin Turizmi) gibi pek çok akademik çalışmayı barındırıyor. İkinci kısım olan “Sahadan: Üretici, Girişimci ve Uygulayıcı Yazıları”nda ise zeytinyağı sabunundan sahlep hikayesine kadar pratik uygulamalara yer verilirken; üçüncü kısımda ise gezi notları ve deneyim paylaşımları aktarılıyor.
Kitabın editörlerinden Sabriye Çelik Uğuz ‘Miras ve Koruma Perspektifinden Bitki Rotaları: Madra Dağı ve Ayvalık Adaları Örneği’ başlıklı makale, Ayvalık’ta yaşayan İpek Tuna Subaşı ‘Anadolu Bitki Mirasından Çağdaş Sanata: Bitkinin Dönüşen Rolü ve Ekolojik Yaklaşımlar’, Funda Akçay Koç ‘Ayvalık (Balıkesir/Türkiye) ve Midilli Adası’nın (Yunanistan) Etnobotanik Kültür Açısından Karşılaştırılması’, Emine Boyner ‘Bitkilerin Rehberliğinde Evrilen Yer ile Bir Sanat, Zanaat ve Otacılık Yolculuğu’, Kadri Kaya ‘Kuzey Ege’nin Kanatlı Mirası: Madra ve Kaz Dağları’nda Flora-Kuş Etkileşimi’ başlıklı makaleleri ile kitaba katkı verdiler.
Kuzey Ege’nin Kanatlı Mirası: Flora ve Kuş Etkileşimi
Kitabın dikkat çekici ekosistem odaklı bölümlerinden biri de Kuzey Ege’nin kanatlı mirasını aktarıyor. Doğa Araştırmacısı Kadri Kaya’nın hazırladığı “Kuzey Ege’nin Kanatlı Mirası: Madra ve Kaz Dağları’nda Flora-Kuş Etkileşimi” başlıklı çalışma, bölgenin zengin bitki örtüsünün göçmen ve yerli kuş türleri için oluşturduğu hayati yaşam alanlarını gözler önüne seriyor. Bu bölümde, bitki çeşitliliğinin kanatlılar üzerindeki dönüştürücü ve ekolojik dengeyi koruyucu rolü daha gözlemleri ve bilimsel verilerle ele alınıyor.
Editörlerden Ortak Vurgu: “Kolektif Aklın Ürünü”
Kitabın editörleri ise sunuş yazısında, eserin farklı bilgi üretim biçimlerini aynı çatı altında buluşturduğunu belirterek, “Bu kitap; bitkilerin dilini anlamaya çalışan, doğanın döngülerine saygı duyan ve geleceğe köklü reçeteler sunan kolektif bir aklın ürünüdür” dediler.
Farklı disiplinlerden gelen bilim insanlarının ve araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan bu kıymetli eser, Anadolu’nun bitki mirasını korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak isteyenler için başucu kaynağı niteliği taşıyor.
Başkan Melih Bağcı: “Geleceğe Kalıcı Bir Kaynak Bırakıyoruz”
Gömeç Belediye Başkanı Melih Bağcı, kitabın önsözünde yerel yönetim olarak iklime dirençli ve doğa dostu tarımsal uygulamaları desteklemenin temel amaçları arasında yer aldığını vurgulayarak, “Anadolu’nun binlerce yıllık şifa ve boyama kültürünü bilimsel bir zeminde ele alan bu organizasyon, bölgemizin ekolojik girişimleri, tarımsal kalkınması ve sürdürülebilirlik hedefleri için yeni ufuklar açmıştır. Elinizdeki kitabın, tıbbi, aromatik ve boya bitkileri alanında çalışan tüm araştırmacılara ve üreticilere yol gösterici bir kaynak olmasını diler, doğayla uyum içinde bir gelecek temenni ederim.” Dedi.
Kitabın içinden…
Doğal Mirasımız Kazdağı ve Endemik Bitkileri – Selami Selvi
Anadolu Bitki Mirasının Görünmeyen Koruyucuları: Böcekler – Tuba Öncül Abacıgil
Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Fitopestisit Olarak Kullanım Olanakları – Mine Pakkaner
Kaz Dağları Lamiaceae Türlerinde Ekolojik Uyumun Fitokimyasal Yansımaları – Duygu Kılıç
Fitokozmetik Formülasyonların Geliştirilmesinde Etnobotanik Araştırmaların Önemi – Ebru Özdemir Nath
Kuzey Ege’nin Kanatlı Mirası: Madra ve Kaz Dağları’nda Flora-Kuş Etkileşimi – Kadri Kaya
Derde Deva, Bedene Şifa, Can’a Eda: 10 Şifalı Bitki – Neşe Erdinç & Ömer Dikici
Gıda Takviyelerinin Akılcı ve Güvenli Kullanımı – Çiğdem Bilgi
Geçmişten Günümüze Kenevir: Tarihçe, Endokannabinoid Sistem ve Türkiye’nin Yeni Yasal Çerçevesi – Berk Sohtorik & Aliye Aras
Türk Kırmızısının Kaynağı Kök Boya Bitkisinin Anadolu’daki İzleri ve Günümüzde Modadaki Yansımaları – Nazım Tanrıkulu & Dilek Himam
Geçmişten Günümüze Doğal Boyalar: Önemi, Kullanımı ve Analiz Yöntemleri – Emine Torgan Güzel
Anadolu Bitki Mirasından Çağdaş Sanata: Bitkinin Dönüşen Rolü ve Ekolojik Yaklaşımlar – İpek Tuna Subaşı
Miras ve Koruma Perspektifinden Bitki Rotaları: Madra Dağı ve Ayvalık Adaları Örneği – Sabriye Çelik Uğuz
Dicle’nin Yeşil Hafızası: Hevsel Bahçeleri’nde Bitki Mirası, Etnobotanik Bellek ve Sürdürülebilir Koruma – Adnan Burak Acar
Geleneksel Kültürel Mirasımız Zeytinleri Korumak için “Oleoturizm” Bir Çözüm Olabilir Mi? Edremit Körfezi Örneği – Dilşen Oktay Ertem
Fitoturizm (Phytotourism) ve Etkinlik Turizmi Entegrasyonu: Kuzey Ege Bölgesi’nin Aromatik ve Tıbbi Bitkiler Bağlamında İncelenmesi – Cazibe Evran
Safran Ziraatı, Tüketimi, Pazarlaması ve Ekoturizm – Hüseyin Akdemir
Ankara Ata Çiftliği: Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Bahçesi – Abdulkadir Arslan & Yusuf Aydoğan
Ekotoksik Pestisit Ambalaj Atıklarının Yönetimi Edremit Körfezinde Pilot Uygulama Girişimi – Yaşar Kanbur
Pazırık’tan Anadolu’ya Doğal Boyacılıkta Renk ve Motif Sembolizmi – Pınar Dönmez Fedakar
Antik Çağ’da Mizaç Teorisi: Tıbbi Aromatik Bitkiler ve Mizaca Dayalı Kullanımları – Esra Yalazı
Rayihanın İzinde: Anadolu Mutfak Kültüründe Baharatın Kültürel Serüveni – Ali Solunoğlu & Sevcan Solunoğlu
Ayvalık (Balıkesir/Türkiye) ve Midilli Adası’nın (Yunanistan) Etnobotanik Kültür Açısından Karşılaştırılması – Funda Akçay Koç
Antroposen’den Çıkış: Botanik ve Felsefesi – Mustafa Yavuz
Balıkesir (Edremit) Yöresinde Bitkisel Nazarlıklar ve Geleneksel Bitki Kullanımları – Nazmiye Erden
Şifa Ocakları, Kültürel Bellek ve Bereketin Sembolü “Fatma Ana Eli” – Satı Kumartaşlıoğlu
KISIM 2: Sahadan: Üretici, Girişimci ve Uygulayıcı Yazıları
Zeytinyağı Sabunu Hakkında Bilmeniz Gerekenler – Mücahit Kıvrak & Seda Demir
Bitki Rotası İzinde: Zeytin Yolculuğu ve Zeytinyağı Tadımı – Zülal Taçar
Sürdürülebilir Arazi Tasarımı ve Uygulama Metodolojileri: Mevcut Gerçeklikten Potansiyel Gerçekliğe Geçiş – Volkan Yalazay
Vizyon, Sosyal Girişimcilik ve Kırsal Dönüşüm: Bir Yaşam Döngüsü Perspektifi – Ufuk Coşkun
Anadolu’nun En Tatlı Sırrı: Bir Fincan Sahlep Hikayesi – Emine Haliloğlu
Türkiye’de ve Dünyada Uçucu Yağ Ticareti: Sektörün Başlıca Sorunları ve Türkiye İçin Fırsatlar – B. Zafer Özgünay
KISIM 3: Gezi Notları, Söyleşiler ve Deneyim Paylaşımları
Söyleşi: Travma Belleği, Somatik Hafıza ve Bitkilerin Duyusal Regülasyondaki Yeri – Çağrı Salon
Küresel Tarihin Gizli Mimarları: Baharatların Ekonomi, Jeo-Politik ve Tıptaki Dönüştürücü Gücü – Savaş Gönen
Bitkilerin Rehberliğinde Evrilen Yer ile Bir Sanat, Zanaat ve Otacılık Yolculuğu – Emine Boyner
Mantar Alemi ile Doğal Boyama – Ergül Miray Şahin
Çeşitli Ülkelerin Doğayı Korumaya Yönelik İlham Verici Uygulamaları ve İz Bırakmadan Seyahat –Güzide Arslan
#gazeteayvalık
@gazeteayvalık
#ayvalık
#gömeç
@sabriyeçeliku&uz
@gömeçbelediyesi
@kadrikaya
@fundakaçaykoç
@ipektunasubaşı
@emineboyner
