Nilgün KAYA
Dünyada sadece Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde, kıyı kumullarında yetişen endemik Ayvalık çemeni (Trigonella coerulescens subsp. ayvalikensis), turizm sezonu öncesi odak noktası haline geldi.
Saha gözlemleri, bitkinin yeni alanlara yayıldığını ortaya koyarken, artan turizm baskısı ve bilinçsiz sahil temizliği uygulamaları bitkinin geleceği üzerindeki endişeleri artırıyor.
“Yayılım umut verici”
Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından “Zarar Görebilir” (VU) kategorisinde sınıflandırılan Ayvalık çemeni, en yoğun popülasyonunu Badavut Plajı’nda barındırıyor. Ancak Biyolog Dr. Funda Akçay Koç’un sahada yaptığı son gözlemleri, bitkinin Sarımsaklı kıyılarında da görülmeye başladığını ve geçen yıla oranla bu alanlarda bir artış yaşandığını gösteriyor. Bu sevindirici ve umut verici yayılıma rağmen, yaz sezonunun yaklaşması endişeleri arttırıyor. Yaz sezonu ile birlikte kumsal temizlikleri ve yoğun insan trafiği bu hassas habitatı tehdit ediyor. Doğanın sunduğu bu yayılım fırsatının önemine dikkat çeken Dr. Koç, doğru yönetim stratejileriyle desteklenmesi gerektiğinin altını çiziyor.
“Bilinçsiz Temizlik Türü Yok Edebilir”
Konuyla ilgili yürüttüğü TÜBİTAK destekli projelerle yerel farkındalığı artırmaya çalışan Dr. Koç, özellikle belediyelerin ve ilgili birimlerin sahil düzenlemelerinde daha hassas davranması gerektiğini vurgulayarak, “Geçtiğimiz yıl küçük bir alanda gördüğümüz bitkinin bu yıl daha geniş bir alana yayılması umut verici. Ancak kumsal temizlikleri ve insan faaliyetleri, farkında olmadan bu hassas yaşam alanını yok edebiliyor. Biyoçeşitlilik sadece doğanın değil, kültürel kimliğimizin de bir parçasıdır.”
Endemik bitkiyi korumak için kurumlara ortak hareket çağrısı
Gazete Ayvalık olarak gözlemler doğrultusunda, Ayvalık Belediyesi ile
Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Ayvalık Şefliği’ne, özellikle Sarımsaklı ve Badavut bölgelerindep alınan önlemlerin artırılması ve ek önlemler alınması noktasında çağrıda bulunuyoruz.
Uzmanlara göre; bitkinin yoğunlaştığı alanların tespit edilip işaretlenmesi ve iş makineleri ile araçların bu bölgelere girmesinin engellenmesi. Vatandaşlar için uyarıcı tabelaların artırılması. Turizm işletmelerinin sahil kullanımında endemik türleri gözetmesi için denetlenmesi bitkinin geleceği için üzerinde durulması gereken çalışmalar.
Cezası ağır
Endemik türlere zarar vermenin kanuni karşılığı da oldukça caydırıcı. 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında, biyolojik çeşitliliğe zarar verilmesi ve endemik bitki türlerinin tahrip edilmesi durumunda ağır idari para cezaları uygulanıyor. 2024 yılı itibarıyla biyoçeşitliliği tahrip etmenin cezası 387 bin TL’yi aşarken, bu rakamın 2026 yılı güncellemeleriyle çok daha yüksek seviyelere ulaşması bekleniyor.
#gazeteayvalık
@gazeteayvalık
#ayvalık
#ayvalıkçemeni
